steunpunthuiselijkgeweld

Huiselijk geweld

Huiselijk geweld wat is dat?
Er zijn heel veel omschrijvingen voor huiselijk geweld. Een goede beschrijving is de volgende:
Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer wordt gepleegd. Het kan daarbij gaan om lichamelijk en seksueel geweld en om psychisch geweld, zoals bedreiging en belaging ('stalking'). Huiselijk geweld kan de vorm aannemen van kindermishandeling en seksueel kindermisbruik, geweld in de relatie, mannenmishandeling, ouderenmishandeling en oudermishandeling. Naast kennis van alle vormen van huiselijk geweld is er bij het Steunpunt Huiselijk Geweld  tevens veel expertise aanwezig over de problematiek rond eerwraak, loverboys, mensenhandel, huwelijksdwang en achterlating en prostitutie.

Bij geweld in de relatie gaat het meestal om mannen die hun vrouw, vriendin, of ex-vrouw mishandelen. Dat wil niet zeggen dat mannen niet door hun vrouwelijke partner mishandeld worden. We weten dat dit voorkomt en dat er een (nog groter) taboe op rust. Ook komt partnergeweld voor in lesbische en homorelaties. Als dat zo is bij jou, heeft u hopelijk ook baat bij deze site. Het geweld kan ook externe vormen aannemen: Jaarlijks sterven er in Nederland gemiddeld 70 vrouwen, 25 mannen en 50 kinderen aan de gevolgen van huiselijk geweld. Het geweld in relaties kan zowel lichamelijk, seksueel als geestelijk zijn.

Vormen
• Lichamelijk geweld (slaan, schoppen, door elkaar schudden)
• Psychische mishandeling (vernederen, schelden)
• Verwaarlozing (lichamelijk en geestelijk)
• Seksueel misbruik (verkrachting binnen relatie en seksuele kindermishandeling)
• Schending van rechten (bijvoorbeeld beperking van bewegingsmogelijkheden)
• Financiële uitbuiting
• Belaging (stalking)

Huiselijk geweld komt voor in alle lagen van de bevolking en bij alle culturen. Iedereen kan slachtoffer en pleger worden. Plegers kunnen familieleden zijn (ouders of grootouders, kinderen, ooms en tantes) of naasten zoals (ex)-partners en huisvrienden.

Gevolgen
Huiselijk geweld is een maatschappelijk probleem dat grote gevolgen heeft voor de slachtoffers, maar ook voor de mensen in hun omgeving. Het tast de gezondheid en het welzijn van mensen aan. Ook volgende generaties ervaren de gevolgen van huiselijk geweld: kinderen die slachtoffer of getuige zijn, lopen grote kans in hun latere leven slachtoffer of pleger te worden.

Kenmerken
Er is altijd sprake van een machtsverschil tussen de pleger en het slachtoffer. Bijvoorbeeld tussen man en vrouw of tussen ouders en kind. Plegers kiezen de meest kwetsbare slachtoffers.

Risicofactoren
• Een laag zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen
• Overmatig alcohol- en drugsgebruik
• Opgroeien in een gezin waarin gebrek is aan aandacht
• Opgroeien in een gezin waarin mishandeling en verwaarlozing spelen
(bron: Van Schaik 2005, Mastenbroek 1995)

Wederkerig geweld
Van een heel ander karakter is wederkerig geweld in een relatie. Het stereotype beeld van de vrouw als slachtoffer en de man als pleger gaat niet meer op. Steeds vaker blijkt dat er wordt gesproken van wederzijds of wederkerig geweld. Beiden gebruiken ze geweld.

Financiële uitbuiting
Financieel misbruik is het ongepast gebruik van de bezittingen van een jongere en oudere. Het gaat dan onder meer om pinpasfraude, gedwongen testamentwijziging of hypotheekopname, ontvreemding en diefstal van goederen door familieleden of bekenden van zorgafhankelijke ouderen. Naar schatting zijn ongeveer 30.000 ouderen jaarlijks het slachtoffer van financieel misbruik of van financiële uitbuiting. Enkele voorbeelden van financiële uitbuitingen zijn:
• wegnemen van geld, sieraden en goederen
• verkoop van eigendommen;
• misbruik van machtigingen;
• koop op naam van slachtoffer;
• gedwongen testamentwijziging of wilsbeschikking;
• financieel kort houden;
• misbruik van rekeningen.
 
Hoe ontstaat huiselijk geweld? 
Vaak ontstaat huiselijk geweld geleidelijk. Uit onmacht, bij zowel de pleger als bij het slachtoffer. Degene die het geweld pleegt, begint vaak geweld te gebruiken uit frustratie en machteloosheid. Er zijn problemen op het werk, er zijn financiële problemen, de pleger kan niet goed praten met de partner of kan de zorg voor een ouder niet meer aan. Vaak gebruikt een pleger geweld omdat hij/zij dit als kind thuis als voorbeeld heeft gehad. Ook kan een pleger geweld gebruiken vanwege een psychiatrisch probleem, omdat er sprake is van een alcohol-, drugs- of gokverslaving of omdat hij vindt dat de eer van de familie geschaad is.

Een slachtoffer van huiselijk geweld leeft vaak in een isolement en is afhankelijk van onder invloed van de pleger. Vaak is het slachtoffer zelf niet bij machte het geweld te stoppen. Soms cijfert hij of zij zich helemaal weg, past het slachtoffer zich helemaal aan zijn of haar partner aan of is het slachtoffer bang voor de pleger en durft geen NEE te zeggen.
 
Het slachtoffer en de pleger raken hierdoor verstrikt in een spiraal van geweld. Het geweld kan vaak lang duren omdat beiden niet weten hoe ze het kunnen stoppen. In veel gevallen kan het alleen gestopt worden met hulp.

Kinderen en ouderen zijn kwetsbaar 
In meer dan de helft van de situaties waarin huiselijk geweld-incidenten plaats vinden zijn kinderen betrokken. Daarbij gaat het veelal om jonge kinderen. Deze kinderen zijn extra afhankelijk van ouders
• ze kunnen zich minder onttrekken aan het geweld
• ze zijn vooral thuis (sociaal isolement)
• ze vragen verzorging en aandacht
• ze hebben minder/geen woorden voor wat er gebeurt
• ze hebben minder copingvaardigheden
• ze voelen zich verantwoordelijk
• de hechting is cruciaal voor latere relaties

Kinderen die getuige zijn kunnen last krijgen van problemen als depressie, plotselinge gedragsverandering, terugtrekken, concentratieverlies, baldadigheid, angst en boosheid. Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun ouders, lopen een grotere kans later zelf slachtoffer of dader te worden als zij liefdesrelaties aangaan. Ook ouderen zijn vaak afhankelijk van verzorgers en hulpverleners. 

Convenant IJssel-Vecht
Onder projectleiding van de GGD IJsselland, voorheen de GGD Regio IJssel-Vecht, is in november 2007 het convenant Integrale Aanpak Huiselijk Geweld getekend, door 9 gemeenten, politie en 25 instellingen vanuit justitie en zorg.
Dit convenant heeft de basis gelegd voor het gemeentelijk organiseren van een ketenaanpak: een aanpak waarbij aan elk lid van het systeem dat te maken heeft met huiselijk geweld, passende hulp wordt geboden. Zowel slachtoffers, plegers als getuigen van huiselijk geweld mogen rekenen op een hulpaanbod, met een tweeledig doel: het systeem gaat geweldloos verder, dan wel geweldloos uit elkaar en voor elk individu wordt het risico op een blijvend trauma zoveel als mogelijk beperkt.
 
Het convenant bevat een aantal afspraken voor zowel de gemeenten als voor de betrokken instellingen. De GGD IJsselland heeft de taak gekregen de in dit convenant vervatte afspraken te bewaken. Daartoe heeft de GGD onlangs de situatie in de betrokken gemeenten (opnieuw) in kaart gebracht en daarover gerapporteerd aan de betreffende wethouders.
Daarnaast heeft de GGD tot taak om, in afstemming met de deelnemende gemeenten, nieuwe aanvragen tot deelname aan het convenant te beoordelen.
Contactpersoon bij de GGD IJsselland is de heer A.B. Kok, als projectleider verbonden aan de afdeling Onderzoek & Ontwikkeling.
T: 038 - 428 1640 of 06 - 10416383.